Αρχική Άρθρα Δομοκός: Το εύφορο οροπέδιό του προσέλκυσε ήδη από την Νεολιθική Εποχή τον...

Δομοκός: Το εύφορο οροπέδιό του προσέλκυσε ήδη από την Νεολιθική Εποχή τον άνθρωπο

Οι αρχαίες πόλεις περιμετρικά του οροπεδίου του Δομοκού

Το εύφορο οροπέδιο του Δομοκού με τη λίμνη της Ξυνιάδας να κυριαρχεί μέχρι και λίγο μετά το 1940 στο δυτικό τμήμα του και τη λεκάνη της Μελιταίας στο ανατολικό προσέλκυσε ήδη από την Νεολιθική Εποχή τον άνθρωπο.

Περιφερειακά του οροπεδίου στις χαμηλότερες υπώρειες των υψωμάτων που το περιβάλλουν ιδρύθηκαν μικρές και μεγαλύτερες πόλεις οι οποίες άκμασαν κυρίως κατά την κλασσική και ελληνιστική περίοδο (5ος – 2ος αι. π.Χ.).

Οι αρχαίες πόλεις περιμετρικά του οροπεδίου του Δομοκού

Κυρίαρχη πόλη φαίνεται να είναι η Μελιταία η οποία διέθετε μια “χώρα” περίπου 462 τετραγωνικών χιλιομέτρων, η οποία ταυτίζεται με την ανατολική λεκάνη του οροπεδίου και είχε υπό την επιρροή της τις πόλεις και τις κώμες της ανατολικής πλευράς του οροπεδίου Πήρεια, Φυλιαδώνα, Καράνδες και Χαλές. Η πόλη περιβαλλόταν από τείχος περιμέτρου 3.5 χλμ. περίπου. Η Ακρόπολη της αρχαίας Μελιταίας εντοπίζεται σε ένα πλάτωμα 74 στρεμμάτων σε υψόμετρο 680 μ. περίπου.

Η ακρόπολη της αρχαίας ΜελιταίαςΕξωτερικά των τειχών της ακρόπολης εντοπίζεται Ασκληπιείο, όπου η ανασκαφική έρευνα έφερε στο φως πλήθος χάλκινων και κεραμικών αναθημάτων.Ένα άλλο ιερό που ανασκάφθηκε εξωτερικά των τειχών της πόλης ήταν αυτό της Εννοδίας, μιας πολυδιάστατης θεότητας η οποία ταυτίζεται με την Άρτεμη, την Εκάτη και την Περσεφόνη.

Μαρμάρινο βάθρο με αφιέρωση στον Ασκληπιό από τηνακρόπολη της αρχαίας Μελιταίας
Χάλκινα και σιδερένια αναθήματα από το Ασκληπιείο της Μελιταίας
Το ιερό της Εννοδίας εξωτερικά των τειχών της αρχαίας Μελιταίας
Μαρμάρινα γλυπτά από το ιερό της Εννοδίας
Πήλινα ειδώλια από το ιερό της Εννοδίας

Στη δυτική πλευρά κυριαρχούσαν από τη μια πλευρά οι Ξυνίες και από την άλλη ο Θαυμακός, ενώ στο δυτικότερο τμήμα του οροπεδίου και της Αχαΐας Φθιώτιδας εντοπίζεται η μικρή Κύπαιρα. Την πόλη των Ξυνίων, η οποία εντοπίζεται στη θέση «Νησί» κοντά στην κοινότητα της Κορομηλιάς,περιέκλειε τείχος με περιφέρεια 940 μ. χτισμένο κατά την έμπλεκτο τεχνική και με πάχος 2 μ. περίπου. Το τείχος φέρει προσθήκες και επισκευές της βυζαντινής περιόδου.

Η θέση «Νησί» Κορομηλιάς όπου εντοπίζεται η πόλη των αρχαίων Ξυνίων

Η πόλη είναι γνωστή τόσο από επιγραφικές μαρτυρίες, οι οποίες την φέρνουν σε συνοριακή διαφορά το 213 π.Χ. με την Μελιταία, όσο και από αρχαίους συγγραφείς, όπως ο Τίτος Λίβιος ο οποίος περιγράφει την καταστροφή της από τους Αιτωλούς 193 π.Χ.Η ανθρωπινή παρουσία στην θέση επιβεβαιώνεται τουλάχιστον από την Μυκηναϊκή Περίοδο. Άλλες μη επιβεβαιωμένες πόλεις και κώμες που τοποθετούνται περιφερειακά του οροπεδίου είναι ο Ερινεός και η Κορώνη.

Χάλκινα εγχειρίδια και αιχμή δόρατος της Ύστερης Εποχής του Χαλκού από τη θέση «Νησί» Κορομηλιάς

Η λίμνη της Ξυνιάδος εντοπιζόταν στο δυτικό τμήμα του οροπεδίου του Δομοκού. Η λίμνη κατελάμβανε έκταση 31.600 στρεμμάτων, από τα οποία τα 5.000 στρέμματα ήταν καλαμιώνες και είχε μέγιστο βάθος 4 μέτρα. Η επιφάνεια της λίμνης βρισκόταν σε υψόμετρο 463 μέτρων πάνω από το επίπεδο της θάλασσας. Το όνομά της το όφειλε στην αρχαία πόλη Ξυνίαι που ήταν χτισμένη στις όχθες της. Επίσημα η λίμνη αποξηράνθηκε το 1942. Όμως οι πρώτες ενέργειες περιορισμού της είχαν ξεκινήσει από την αρχαιότητα. Ήδη σε επιγραφή του 3ου αι. π.Χ.(Syll.³ 546Α, στιχ. 16) γίνεται αναφορά σε μια τεχνητή ανθρώπινη επέμβαση προκειμένου να περιοριστούν τα νερά της λίμνης. Στην προσπάθειά μας να προσδιορίσουμε αυτό το αρχαίο τεχνικό έργο θα πρέπει να το τοποθετήσουμε μεταξύ των κοινοτήτων της σύγχρονης Ξυνιάδας και των Μεταλλίων και μάλιστα στο μέσον περίπου της απόστασης. Όπως γίνεται αντιληπτό οι κάτοικοι της Μελιταίας προκειμένου να εξασφαλίσουν και να προστατέψουν τις καλλιεργήσιμες εκτάσεις ανατολικά της λίμνης, προχώρησαν σε τεχνικά έργα, όπως αναχώματα προκειμένου να περιορίσουν τις περιοδικές πλημμύρες της λίμνης. Έτσι το οροπέδιο του Δομοκού θα πρέπει να το εκλάβουμε ως μια ζωντανή και δραστήρια περιοχή στην αρχαιότητα με πολλές καλλιεργήσιμες εκτάσεις.

Η λίμνη της Ξυνιάδας πριν την αποξήρανση

Η πόλη των Θαυμακών, η οποία σήμερα ταυτίζεται με τον σύγχρονο Δομοκό, υπήρξε σημαντική οχυρή θέση. Εντυπωσιακά είναι τα ευρήματα που ήρθαν στο φως από έναν τάφο πολεμιστή της ύστερης αρχαϊκής εποχής, που εντοπίστηκε στο ΝΑ νεκροταφείο της αρχαίας πόλης.

Ταφή πολεμιστή από τον αρχαίο Θαυμακό

Το γόνιμο έδαφος, λοιπόν, με τα πλούσια σε νερό ποτάμια, καθώς και η παρουσία πλούσιων δασών και βοσκοτόπων βοήθησαν στην ακμή των παραπάνω πόλεων ωθώντας κάποιες, όπως η Μελιταία να αναδειχθεί ως κυρίαρχη της περιοχής. Μάλιστα από το οροπέδιο διέρχονταν δύο από τις σημαντικότερες χερσαίες οδικές αρτηρίες που ένωναν τη βόρεια με τη νότια Ελλάδα, βοηθώντας με αυτό τον τρόπο την επικοινωνία τόσο σε εμπορικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο των πόλεων του οροπεδίου με τα μεγάλα κέντρα.

Πηγή: Αρχαία Μελιταία

 

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.