Αρχική Άρθρα “Καπετάν Αντρέας Δίπλας: Μία από τις ιστορικότητες μορφές της κλεφτουριάς” του Γ....

“Καπετάν Αντρέας Δίπλας: Μία από τις ιστορικότητες μορφές της κλεφτουριάς” του Γ. Καλλιώρα

πηγή εικόνας: https://spatharis.blogspot.com

 

Γράφει ο Γεώργιος Καλλιώρας, Ερευνητής

Ο Καπετάν Αντρέας Δίπλας ήταν μία από τις ιστορικότητες μορφές της κλεφτουριάς των προεπαναστατικών χρόνων.

Γεννήθηκε γύρω στα 1730-31 στα χωριά του Βάλτου. Έδρασε στην Ακαρνανία στον Ασπροπόταμο και στα Άγραφα. Στο  κλαρί βγήκε σε ηλικία δεκαεπτά ετών. Στην αρχή πολέμησε μαζί με τους Κοντογιανναίους και τους Μπουκουβαλαίους, αλλά όταν έγινε εικοσιένα ετών έκανε δικό του ένοπλο σώμα. Διακρινόταν για την σύνεση και το στρατηγικό του μυαλό, εθεωρείτο μάλιστα ο αρχηγός όλων των κλεφτών.

Ο Καπετάν Αντρέας Δίπλας ήταν συνετός, ανδρείος ,έξυπνος και άριστός γνώστης της τέχνης του κλεφτοπολέμου, και αυτές τις γνώσεις του τις παρέδωσε και στους μαθητές του.

Κοντά του μαθήτευσαν άλλοι μεγάλοι αρματολοί και κλέφτες ώσπου έφτιαξαν δικά τους ένοπλα σώματα, όπως ο βαφτισιμιός του και ανιψιός του Αντώνης Κατσαντώνης με τ’ αδέρφια του Κώστα Λεπενιώτη και Γιώργο Χασιώτη, επίσης ο Γιώργος Τσόγκας, ο Καραγιανάκης κλπ.

Εδώ πρέπει να τονίσουμε ιδιαίτερα πως αν δεν υπήρχε ο αρχηγός όλων των κλεφτών Καπετάν Α. Δίπλας να εκπαιδεύσει τόσους και τόσους κλεφτές και καπεταναίους σίγουρα δεν θα υπήρχαν οι καπεταναίοι, Αντώνης Κατσαντώνης, Κώστας  Λεπενιώτης, Γιώργος Χασιώτης, Γεώργιος  Καραϊσκάκης, Γιώργος Τσόγκας, Καραγιανάκης και ίσως η ελληνική επανάσταση να είχε πάρει άλλη ρότα.

Ο Δίπλας ποτέ δεν συμβιβάστηκε με τον κατακτητή και ποτέ δεν ζήτησε αρματολίκι, ποτέ δεν έσκυψε το κεφάλι και ποτέ δεν προσκύνησε τούρκο πασά, αλλά και δεν έκατσε ποτέ στο ίδιο τραπέζι με τους εκάστοτε κοτσαμπάσιδες και προεστούς, όλη του την ζωή την έζησε στο βουνό με το όπλο στο χέρι πολεμώντας τους κατακτητές.

Οι παραπάνω χαρακτηρισμοί αποδεικνύονται από τις παρακάτω αφηγήσεις.
Ο Fayrier στα (Ελληνικά δημοτικά τραγούδια γράφει): Ο Δίπλας ένας των καπιτάνων της Ακαρνανίας και των Αγράφων ,έζησε περί το τέλος του περασμένου αιώνος. Είχε είδη αποκτήσει μεγάλη πείρα και εθεωρείτο ο αρχηγός όλων των κλεφτών των χρόνων του και της περιοχής του, όταν ο περίφημος Κατσαντώνης άρχισε να διακρίνεται και κατέληξε να τον επισκίαση.

Ο Δ. Σταμέλος γράφει :Ο Δίπλας πολύπειρος ,κλέφτης έβλεπε πως ο βαφτισιμιός του, το νιοβλαστάρο της κλεφτουριάς θα στεκόταν από εδώ και πέρα το ασύγκριτο ταμπούρι της Ρωμαίικης αρματωσιάς. Και του δίνει την θέση του ,για να μπει ο ίδιος απλός πολεμιστής στο Κατσαντωναίοικο φουσάτο που όλο μεγαλώνει ,σε νομάτους και αντρειοσύνη.
Έτσι ο Καπετάν Δίπλας γέρος πλέων ,έπειτα από μισό αιώνα αγώνων ως καπετάνιος παραδίδει την αρχηγεία στον αξιότερο από τα παλικάρια του τον Αντώνη Κατσαντώνη.

Ο Κ. Κωτσοκάλης συνεχίζει :Νηφάλιος και νουνεχής ο Δίπλας, προκειμένου να υπηρετήσει την ιδέα του έθνους που την αντιπροσώπευε τότε ο Κατσαντώνης ακολούθησε τον δρόμο της θυσίας. Σε μια μεγαλειώδη έξαρση πατριωτισμού παραμέρισε την προσωπική του φιλοδοξία ,θυσίασε αγόγγυστα τον εαυτό του και παρέδωσε την αρχηγία.

Για τον θάνατο του Δίπλα έχουμε τις εξής εκδοχές:

1) Ο Καποδίστριας λέει πώς τον Ιούλιο του 1807 όταν τα σώματα του Κατσαντώνη και του Κίτσου Μπότσαρη πήγαιναν στην Λευκάδα για να πάρουν μέρος στην συνάντηση που είχε κανονίσει ο ίδιος ο Αντρέας  Δίπλας συγκρούστηκε με τουρκαλβανούς έξω από το μοναστήρι της Τατάρνας ,στου Μανόλη το γιοφύρι.

((Τας πρωϊνάς ώρας μέχρι της μεσημβρίας διήλθομεν ακροώμενοι αυτών αφελέστατα και φυσικότατα αφηγουμένων τα νωπά έτι κατά των τούρκων κατορθώματα των, ιδία δια την τελευταίαν μάχη των 300 αγωνιστών ,οίτινες υπο την ηγεσίαν του Μπότσαρη και του Κατσαντώνη κατετρόποσαν μέγα σώμα Τουρκαλβανών ,ων 80 εφόνευσαν και πλείστους ετραυμάτισαν ,των λοιπών εγκατελοιψάντων τας αποσκευάς των και τραπέντων είς φυγήν. Εν τη μάχη εκείνη είχον πέσει ,γενναίως μαχόμενοι ,10 Έλληνες ,εν οις και ο ανδρείος Δίπλας ,όστις ξιφουλκίσας και επιτεθείς εντός αυτών των χαρακωμάτων των εχθρών ,έπεσεν άπνους βληθείς υπό εχθρικής σφαίρας))

2) Ο FAURIEL  δεν λέει που και πότε σκοτώθηκε ο Δίπλας αλλά λέει ότι θυσιάστηκε προσπαθώντας να σώσει τον Κατσαντώνη σε κάποια μάχη που κινδύνευε.

((Ο Κατσαντώνης πολλές φορές κυνηγήθηκε από τους Αλβανούς ,και πάντα καλούσε τον Δίπλα για βοήθεια. Οι δύο καπεταναίοι ενωμένοι κυνηγούσαν τους Αλβανούς και όταν πέρναγε ο κίνδυνος ξαναγύριζαν στις θέσεις τους. Σε κάποια μάχη όμως τα πράγματα δεν πήγαν και τόσο καλά . Και οι δύο καπεταναίοι μαζί δεν είχαν πάνω από εκατόν είκοσι άνδρες ,δέχθηκαν επίθεση χιλίων πεντακοσίων Αλβανών και διαλύθηκαν και οι δύο αρχηγοί έμειναν μόνοι με λίγα παλικάρια περικυκλωμένοι από τους Αλβανούς και απ’;ότι φαίνεται θα πιάνονταν ζωντανοί.

Την ώρα της μάχης ο αρχηγός των Αλβανών φώναξε:

-Ποιος από σας είναι ο Κατσαντώνης ;
-Εγώ απαντά με υπερηφάνεια και χωρίς δισταγμό ο Κατσαντώνης, θεωρώντας ότι δεν ήταν αντρίκειο να κρύψει το όνομα του μπροστά στον εχθρό.
Οι Αλβανοί επιτέθηκαν εναντίων του τον συλλαμβάνουν και ενθουσιασμένοι ήταν έτοιμοι να τον εκτελέσουν.
Τότε πετάχτηκε ο Δίπλας από το ταμπούρι του και λέει με βροντερή φωνή:
-Ποιος είναι αυτός ο τιποτένιος που άφησε να τον πιάσουν και λέει πώς είναι ο Κατσαντώνης, ο Κατσαντώνης είμαι εγώ, κι όποιος νομίζει ότι μπορεί να με πιάσει ας κοπιάσει.
Οι Αλβανοί στράφηκαν προς τον Δίπλα είδαν έναν τεράστιο άντρα με άγριο πρόσωπο και βροντερή φωνή πίστεψαν πως είναι ο Κατσαντώνης και στράφηκαν προς το μέρος του, δίνοντας την ευκαιρία στον Κατσαντώνη να δραπετεύσει.
Σε αυτή τη μάχη σύμφωνα με τον FAURIEL σκοτώθηκε ο Δίπλας.

3) Σύμφωνα με τον Yemeniz, ο Δίπλας σκοτώθηκε στην μάχη με τον Βεληγκέκα ενώ προσπαθούσε να σώσει τον Κατσαντώνη.
Την ώρα της μάχης όλοι οι Αλβανοί είχαν πέσει πάνω στον Κατσαντώνη να τον σκοτώσουν σε κάποια στιγμή της μάχης ο Κατσαντώνης είχε περικυκλωθεί από τους Αλβανούς και κινδύνευε άμεσα. Τότε πετάχτηκε ο ρωμαλέος Δίπλας μπαίνει ανάμεσα στον Κατσαντώνη και τους Αρβανίτες και φωνάζει λέγοντας, εγώ είμαι ο Κατσαντώνης.

Οι αρβανίτες ξεγελάσθηκαν και στράφηκαν εναντίων του δίνοντας έτσι την ευκαιρία στον Κατσαντώνη να απελευθερωθεί, και να ξαναδώσει κουράγιο στα παλικάρια του.

Ο Δίπλας αφού σκότωσε εφτά τούρκους με το σπαθί του πέφτει από εχθρικό βόλι και ένας αλβανός περνάει και του κόβει το κεφάλι.

Ο Κασομούλης μας δίνει μία άλλη εκδοχή. Σε κάποια μάχη που ήταν να δοθεί με πολυάριθμους αρβανίτες θα συμμετείχαν τα σώματα του Δίπλα, του Σουλιώτη Κοσμά, του Κατσαντώνη και του Καραϊσκάκη ,σε κάποια κρίσιμη στιγμή ενώ η μάχη δεν είχε ξεκινήσει ακόμη ο Δίπλας λέει:
-Πάμε να φύγουμε δεν μου αρέσει το μέρος .
-Οι Σουλιώτες δεν φεύγουν απάντησε ο Κοσμάς .
Όταν ξεκίνησε η μάχη οι Σουλιώτες κατάλαβαν το λάθος τους και ο Κοσμάς είπε:
-Να φύγουμε.
Ο Δίπλας δεν φεύγει απάντησε ο καπετάνιος.
Σ’ αυτή την μάχη σκοτώθηκε ο Δίπλας ,τραυματίστηκε ο Κατσαντώνης και ο Καραϊσκάκης.

Το έθνος μας οφείλει πολλά στον καπετάν Δίπλα. Είναι μια ιστορική μορφή των προεπαναστατικών χρόνων που δεν έχει δεχτεί ακόμη την δέουσα σημασία από τους ιστορικούς, τους ερευνητές αλλά και την επίσημη πολιτεία.
Νομίζω πως είναι καιρός μέσω της ΠΟΣΣ να του αποδοθούν οι δάφνες που του αξίζουν.
Ο Καπετάν Δίπλας είναι ο αντίστοιχος και άγνωστος σε εμάς  ήρωας της λεβεντογέννας Κρήτης Ιωάννης Δασκαλόγιαννης.

 

Βιβλιογραφία.

1) Πανελλήνια ομοσπονδία Συλλόγων Σαρακατσαναίων.

2) Τραγούδια σαρακατσάνικα .Επιμέλεια Ευριπίδης Μακρής.

3) Γιώργος Αγραφιώτης . Σαρακατσαναίοι κλεφταρματολοί και δημοτικό τραγούδι.

Καλλιώρας Γεώργιος Ερευνητής. Απόστρατος Αξιωματικός Π.Ν. Εκπρόσωπος ΕΑΑΝ για τον Νομό Φθιώτιδος.

2 ΣΧΟΛΙΑ

  1. Κύριε Καλλιώρα Συγχαρητήρια . Σας παρακολουθώ ανελλιπώς εδω και πολλά χρόνια . Αυτό που μου κάνει εντύπωση είναι οτι καταπιάνεσται με δύσκολα θέματα. Παρ’ όλη την δυσκολία όμως πάντα τα τα φέρνετε εις πέρας.
    Παρακαλούμε μην σταματήσετε να γράφετε.
    Καλημέρα.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.